Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi): Tạo hành lang pháp lý cho bưu chính trong kỷ nguyên số

Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) đang được xây dựng trong bối cảnh thị trường đã thay đổi căn bản về quy mô, cơ cấu và phương thức vận hành. Từ một lĩnh vực chủ yếu phục vụ thư tín, bưu chính đang trở thành hạ tầng kết nối số - vật lý của nền kinh tế, đặt ra yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý về dịch vụ bưu chính, bưu chính số, dữ liệu, định danh, truy vết và quản lý theo mức độ rủi ro.

Hội nghị truyền thông chính sách đối với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi)

Từ chuyển phát truyền thống đến bưu chính số

Sáng 18/8 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị truyền thông chính sách đối với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), với sự tham gia của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp bưu chính, chuyên gia, hiệp hội và cơ quan báo chí.

Tại Hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi về những thay đổi của thị trường bưu chính, các chính sách mới được đề xuất trong dự thảo Luật và yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh trong hoạt động bưu chính trong bối cảnh chuyển đổi số.

Theo ông Lã Hoàng Trung, Vụ trưởng Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, thị trường bưu chính hiện đã có những thay đổi rất căn bản. Từ một lĩnh vực chủ yếu phục vụ thư tín, bưu chính đang chuyển mạnh sang vận chuyển gói, kiện hàng hóa, đặc biệt là hàng hóa phục vụ thương mại điện tử; từ dịch vụ chuyển phát truyền thống trở thành một hạ tầng kết nối giữa không gian số và không gian vật lý của nền kinh tế.

Ông Lã Hoàng Trung, Vụ trưởng Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng thị trường bưu chính hiện đã có những thay đổi rất căn bản

Bên cạnh các nội dung như hoàn thiện khái niệm, mở rộng phạm vi dịch vụ, bổ sung tiêu chí phân định dịch vụ bưu chính; đổi mới quản lý kinh doanh bưu chính theo hướng hậu kiểm, số hóa và minh bạch…, một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là việc mở rộng dịch vụ bưu chính phổ cập và phát triển điểm phục vụ bưu chính đa năng. Tại điểm phục vụ đa năng người dân sẽ được cung cấp các dịch vụ bưu chính công ích, các dịch vụ chuyển phát, tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính, hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, thực hiện các dịch vụ thương mại điện tử…

Đối với lĩnh vực bưu chính số, đặc biệt là định danh bưu gửi, dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), ông Lã Hoàng Trung cũng nhấn mạnh mỗi bưu gửi sẽ được gắn mã duy nhất trong hệ thống doanh nghiệp từ khi chấp nhận và duy trì liên tục để theo dõi, quản lý, truy vết. Ngoại lệ: thùng thư công cộng, bưu thiếp, báo và tạp chí. Thông tin người gửi được thu thập để nhận diện, liên hệ và truy vết, kiểm tra, đối chiếu hoặc xác minh bổ sung chỉ áp dụng theo mức độ rủi ro của bưu gửi.

Chuyển từ kiểm tra dàn trải sang quản trị dựa trên dữ liệu

Chia sẻ tại Hội nghị, ông Lê Văn Chung, chuyên viên chính Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng sự phát triển mạnh của thương mại điện tử và chuyển đổi số đang đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức bảo đảm an toàn, an ninh trong hoạt động bưu chính. Với quy mô giao dịch ngày càng lớn, mạng lưới nhiều tầng và các giao dịch không đối mặt, việc chỉ kiểm tra trực tiếp tại điểm chấp nhận không còn đủ để xử lý toàn bộ rủi ro.

Ông Lê Văn Chung, chuyên viên chính Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ chia sẻ tại Hội nghị

Theo đó, phương thức quản lý cần chuyển từ kiểm tra dàn trải sang quản trị dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro, tập trung vào khả năng nhận diện chủ thể, định danh bưu gửi, theo dõi và truy vết xuyên suốt hành trình từ chấp nhận, chia chọn, vận chuyển đến phát.

Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) cũng đề xuất thu thập, lưu trữ thông tin người gửi phù hợp quy định về dữ liệu, đồng thời áp dụng các biện pháp kiểm soát tương xứng với từng mức độ rủi ro. Cách tiếp cận này hướng tới chuyển trọng tâm từ phát hiện vi phạm sang phòng ngừa, kết hợp giữa dữ liệu, công nghệ và quy trình nghiệp vụ, vừa nâng cao hiệu quả bảo đảm an toàn, an ninh bưu chính, vừa hạn chế những thủ tục và chi phí không cần thiết đối với khách hàng.

Bên cạnh đó, đại diện của Vụ Bưu chính cũng yêu cầu các doanh nghiệp bưu chính tập trung rà soát quy trình chấp nhận bưu gửi và quy trình xử lý tình huống có dấu hiệu rủi ro; phân định rõ trách nhiệm từng khâu. Đồng thời chuẩn hóa thông tin người gửi và khả năng liên kết thông tin người gửi - mã bưu gửi - hành trình - trạng thái xử lý. Đánh giá khả năng hệ thống CNTT hỗ trợ phân loại rủi ro, cảnh báo bất thường và truy vết toàn trình. Rà soát cơ chế lưu trữ, bảo vệ, khai thác và cung cấp dữ liệu, bảo đảm đúng mục đích, đúng phạm vi, đúng thời hạn và đúng đối tượng. Các doanh nghiệp bưu chính cũng cần đào tạo nhân viên nhận diện dấu hiệu bất thường nhưng tránh suy diễn hoặc kết luận vi phạm chỉ từ một dấu hiệu đơn lẻ. Thiết lập đầu mối và quy trình phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi phát sinh vụ việc.

Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) phù hợp với thực tiễn phát triển

Tại Hội nghị, bên cạnh việc trao đổi, làm rõ những nội dung mới của dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), đại diện các doanh nghiệp bưu chính và các đơn vị liên quan cũng đóng góp nhiều ý kiến từ thực tiễn hoạt động, tập trung vào những quy định có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, người sử dụng dịch vụ và yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Tham gia ý kiến tại Hội nghị, ông Nguyễn Văn Trường, Phó Trưởng Ban Kiểm tra - Pháp chế Tổng công ty Bưu điện Việt Nam đánh giá việc sửa đổi Luật Bưu chính là cần thiết trong bối cảnh dịch vụ bưu chính đã có những bước phát triển mạnh mẽ so với thời điểm Luật Bưu chính năm 2010 được xây dựng.

Ông Nguyễn Văn Trường, Phó Trưởng Ban Kiểm tra - Pháp chế Tổng công ty Bưu điện Việt Nam đánh giá việc sửa đổi Luật Bưu chính là cần thiết trong bối cảnh hiện nay

Theo ông Nguyễn Văn Trường, dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) đã kế thừa những nội dung của Luật hiện hành, đồng thời bổ sung nhiều quy định phù hợp hơn với thực tiễn phát triển của ngành, trong đó có các quy định về bưu chính số, định danh bưu gửi, thu thập và xác thực thông tin người gửi theo mức độ rủi ro, cũng như quy định về dịch vụ thu hộ (COD).

“Các nội dung quy định trong Luật Bưu chính sửa đổi phù hợp với thực tiễn và đáp ứng được yêu cầu của dịch vụ bưu chính trong thời gian tới, giúp lĩnh vực bưu chính của Việt Nam phát triển lành mạnh”, ông Nguyễn Văn Trường nhấn mạnh.

Dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) hiện đang tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu, giải trình ý kiến của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động. Hồ sơ dự án Luật sẽ được hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp Quốc hội khóa XVI trong thời gian tới.