Bài dự thi Búa Liềm vàng: Tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới

I. MỞ ĐẦU        

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng có vai trò quan trọng trong việc giúp cán bộ, đảng viên hiểu rõ mục tiêu, quan điểm và nhiệm vụ chính trị; từ đó thống nhất nhận thức và hành động trong thực hiện nhiệm vụ. Bước vào giai đoạn phát triển mới, đất nước đứng trước những thời cơ và thách thức đan xen. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, các nền tảng truyền thông số và mạng xã hội đang làm thay đổi căn bản phương thức tiếp nhận, sản xuất và lan truyền thông tin. Cùng với đó, quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước, những biến động khó lường của tình hình thế giới và các vấn đề kinh tế – xã hội trong nước đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với năng lực nhận diện, phân tích và xử lý các vấn đề tư tưởng phát sinh.

Không gian mạng mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và trao đổi thông tin, đồng thời khiến việc kiểm chứng nguồn tin trở nên cần thiết hơn. Thông tin thiếu bối cảnh, nội dung chưa được xác minh hoặc tài liệu bị chỉnh sửa có thể được chia sẻ nhanh, nhất là khi gắn với những vấn đề đang được quan tâm. Vì vậy, cần phân biệt rõ dữ kiện đã được xác nhận, ý kiến cá nhân và nhận định chưa có đủ căn cứ.

Trong tình hình này, yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ dừng lại ở việc khẳng định những giá trị đã được thực tiễn lịch sử kiểm nghiệm, mà còn đòi hỏi phải không ngừng nghiên cứu, phát triển lý luận, tổng kết thực tiễn, đổi mới phương thức giáo dục, nâng cao năng lực đối thoại và chủ động đấu tranh bằng luận cứ khoa học, bằng sự thật khách quan và bằng hiệu quả của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước.

Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị xác định nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ, đảng viên. Tinh thần đó đặt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong mối quan hệ hữu cơ với nhiệm vụ xây dựng Đảng, phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc và củng cố mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với Nhân dân.

Từ yêu cầu thực tiễn, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cần chú trọng hơn đến khả năng vận dụng kiến thức, giải đáp câu hỏi cụ thể và đánh giá kết quả sau học tập. Cùng với việc xử lý thông tin sai lệch, các cơ quan, đơn vị cần chủ động công khai thông tin thuộc trách nhiệm của mình, giải thích chính sách dễ hiểu và kịp thời xem xét những phản ánh chính đáng. Yêu cầu đặt ra là bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh hiệu quả với các quan điểm sai trái, thù địch và chống âm mưu, hoạt động “diễn biến hòa bình” trong tình hình mới.

II. NHẬN THỨC LÝ LUẬN VÀ NHỮNG YÊU CẦU MỚI ĐỐI VỚI CÔNG TÁC GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG

1. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải gắn với kiên định và phát triển sáng tạo lý luận

Chủ nghĩa Mác – Lênin là hệ thống lý luận khoa học và cách mạng, cung cấp thế giới quan, phương pháp luận để nhận thức và cải tạo hiện thực xã hội. Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện lịch sử, văn hóa và thực tiễn Việt Nam. Lý luận về đường lối đổi mới được hình thành, bổ sung và phát triển trong quá trình Đảng lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước, phản ánh sự vận dụng sáng tạo những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trước những thay đổi của thời đại.

Kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng trước hết là kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; kiên định nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; giữ vững định hướng chính trị trong quá trình đổi mới, phát triển và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, kiên định không đồng nghĩa với giáo điều, máy móc hoặc tuyệt đối hóa những nhận thức cụ thể được hình thành trong một hoàn cảnh lịch sử nhất định. Ngược lại, bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin đòi hỏi phải xuất phát từ thực tiễn, tôn trọng quy luật khách quan, thường xuyên kiểm nghiệm nhận thức bằng thực tiễn và bổ sung, phát triển lý luận trước những vấn đề mới.

Đây là điểm có ý nghĩa phương pháp luận đặc biệt quan trọng. Nếu chỉ nhắc lại những luận điểm lý luận một cách khái quát, tách rời các vấn đề cụ thể của đời sống, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng khó tạo được sức thuyết phục sâu sắc. Nếu chỉ nhấn mạnh thành tựu mà không phân tích những hạn chế, khó khăn, bất cập, việc giáo dục có thể tạo ra khoảng cách giữa nội dung tuyên truyền và trải nghiệm thực tế của người dân. Trái lại, khi lý luận được sử dụng để giải thích những vấn đề đang diễn ra, giúp con người nhận diện đúng nguyên nhân, phân biệt bản chất với hiện tượng và tìm ra giải pháp phù hợp, giá trị định hướng của lý luận sẽ được thể hiện sinh động hơn.

Thực tiễn công cuộc đổi mới ở Việt Nam là cơ sở quan trọng để kiểm nghiệm, bổ sung và phát triển nhận thức lý luận. Những thành tựu về phát triển kinh tế, giảm nghèo, mở rộng quan hệ đối ngoại, nâng cao vị thế quốc tế, phát triển kết cấu hạ tầng và cải thiện đời sống Nhân dân là những minh chứng có ý nghĩa. Đồng thời, những vấn đề như chênh lệch phát triển, chất lượng tăng trưởng, tham nhũng, lãng phí, ô nhiễm môi trường, cải cách hành chính và chất lượng cung cấp dịch vụ công đang được Nhà nước hết sức quan tâm, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản lý.

Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải được tiến hành đồng thời trên hai phương diện: khẳng định những giá trị cốt lõi, những thành tựu và tính đúng đắn của đường lối đổi mới; đồng thời chủ động nghiên cứu, nhận diện những vấn đề mới, những hạn chế cần khắc phục và những yêu cầu phải tiếp tục phát triển về lý luận. Đây không phải hai nhiệm vụ đối lập, mà là hai mặt thống nhất của quá trình bảo vệ và phát triển nền tảng tư tưởng.

2. Giáo dục chính trị, tư tưởng phải hướng tới hình thành niềm tin có cơ sở khoa học và bản lĩnh thực tiễn

Niềm tin chính trị bền vững không thể chỉ được tạo lập bằng sự tiếp nhận thông tin một chiều. Niềm tin cần được hình thành trên cơ sở nhận thức đúng đắn về lịch sử dân tộc, về bản chất và mục tiêu của Đảng, về quy luật phát triển của xã hội, về những thành tựu và hạn chế của đất nước, cũng như về mối quan hệ giữa quyền lợi cá nhân với lợi ích cộng đồng, quốc gia và dân tộc.

Cần phân biệt niềm tin có cơ sở khoa học với sự tin tưởng cảm tính; phân biệt bản lĩnh chính trị với thái độ khép kín trước thông tin khác biệt; phân biệt kiên định nguyên tắc với việc né tránh những câu hỏi khó. Người có bản lĩnh chính trị vững vàng không phải là người chưa từng gặp thông tin trái chiều, mà là người có đủ kiến thức, phương pháp tư duy và năng lực tự kiểm chứng để không dễ dàng bị dẫn dắt bởi tin giả, tin thiếu ngữ cảnh hoặc những lập luận đánh tráo khái niệm.

Vì vậy, mục tiêu của giáo dục chính trị, tư tưởng phải bao gồm ba cấp độ gắn kết chặt chẽ. Thứ nhất, trang bị tri thức nền tảng để cán bộ, đảng viên và Nhân dân hiểu đúng những vấn đề cơ bản về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Thứ hai, hình thành năng lực tư duy độc lập, tư duy phản biện có phương pháp, khả năng phân tích và kiểm chứng thông tin. Thứ ba, chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể thông qua việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, chấp hành pháp luật, tu dưỡng đạo đức, nâng cao trách nhiệm công vụ, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân.

Ba cấp độ này không thể thay thế cho nhau. Tri thức mà thiếu khả năng vận dụng dễ trở thành kiến thức hình thức; tư duy phản biện mà thiếu nền tảng lý luận có thể dẫn đến nhận định cảm tính; niềm tin mà không được củng cố bằng hành động nêu gương và kết quả thực tiễn sẽ khó duy trì lâu dài. Giáo dục chính trị, tư tưởng chỉ thực sự hiệu quả khi góp phần hình thành con người có nhận thức đúng, thái độ đúng và hành động có trách nhiệm.

3. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị và của mỗi công dân có trách nhiệm

Theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là nhiệm vụ riêng của cơ quan tuyên giáo, cơ quan báo chí hay lực lượng chuyên trách đấu tranh trên không gian mạng. Đây là nhiệm vụ có tính hệ thống, đòi hỏi sự phối hợp giữa cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội, cơ quan giáo dục, cơ quan thông tin, truyền thông và mỗi cán bộ, đảng viên.

Mỗi chủ thể có chức năng, trách nhiệm và phương thức đóng góp khác nhau. Cấp ủy lãnh đạo, định hướng và kiểm tra việc thực hiện. Cơ quan quản lý nhà nước cung cấp thông tin chính xác, xử lý vi phạm theo thẩm quyền và nâng cao hiệu lực thực thi chính sách. Các cơ quan nghiên cứu, đào tạo làm rõ những vấn đề lý luận, tổng kết thực tiễn và cung cấp luận cứ khoa học. Báo chí, truyền thông chính thống thực hiện chức năng thông tin, định hướng dư luận, phát hiện vấn đề và phản ánh những bất cập cần khắc phục. Cán bộ, đảng viên nêu gương trong lời nói, hành động và sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm. Người dân có thể tham gia giám sát, phản biện, đóng góp ý kiến xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và chia sẻ thông tin có căn cứ theo quy định pháp luật.

Nhận thức đúng về chủ thể và trách nhiệm giúp khắc phục hai khuynh hướng không phù hợp: một là xem bảo vệ nền tảng tư tưởng chỉ là công việc của lực lượng chuyên trách; hai là yêu cầu mọi cá nhân tham gia phản bác mọi thông tin trái chiều, bất kể năng lực, vị trí và mức độ hiểu biết. Cần khuyến khích trách nhiệm công dân nhưng phải gắn với kiến thức, kỹ năng, kỷ luật phát ngôn và sự tuân thủ pháp luật. Đối với những vấn đề phức tạp, nhạy cảm, cần phát huy vai trò của người có chuyên môn, cơ quan có thẩm quyền và các kênh thông tin chính thống.

III. THỰC TIỄN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

1. Thách thức từ môi trường thông tin số

Một trong những yêu cầu đặt ra hiện nay là nhận diện đúng những thách thức mới trên không gian mạng và nâng cao năng lực ứng phó. Một đặc điểm nổi bật của môi trường thông tin hiện nay là ranh giới giữa thông tin chính xác, thông tin thiếu ngữ cảnh, ý kiến chủ quan và nội dung cố ý xuyên tạc không phải lúc nào cũng dễ nhận biết. Nhiều thông tin sai lệch không xuất hiện dưới dạng khẳng định hoàn toàn bịa đặt, mà được xây dựng từ một phần sự thật, sau đó cắt bỏ bối cảnh, thay đổi trình tự, sử dụng tiêu đề gây sốc hoặc ghép nối các dữ kiện không liên quan để dẫn người đọc đến kết luận định sẵn.

Một số dạng thông tin cần kiểm tra kỹ gồm: trích dẫn văn bản không đầy đủ; sử dụng hình ảnh hoặc video không đúng thời điểm, bối cảnh; ghép nối dữ kiện không liên quan; trình bày suy đoán như sự thật; hoặc dùng tài khoản giả mạo để phát tán nội dung.

Công nghệ trí tuệ nhân tạo tạo sinh có thể được dùng để tạo hoặc chỉnh sửa hình ảnh, âm thanh, video và văn bản. Vì vậy, với nội dung có dấu hiệu bất thường, người đọc nên kiểm tra nguồn gốc và đối chiếu với nguồn đáng tin cậy trước khi kết luận. Điều này làm tăng nguy cơ người dùng nhầm lẫn giữa nội dung chân thực và nội dung được dàn dựng. Trong môi trường mà tốc độ chia sẻ thường nhanh hơn tốc độ kiểm chứng, một thông tin sai có thể gây tác động đáng kể trước khi được đính chính.

Mặt khác, không phải mọi ý kiến phê bình, phản biện hoặc bất đồng đều là quan điểm sai trái, thù địch. Trong xã hội, các ý kiến góp ý có căn cứ, phản ánh bất cập thực tế và đề xuất giải pháp phù hợp có thể đóng góp tích cực cho quá trình hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản trị. Vì vậy, nhận diện đúng đối tượng, nội dung và bản chất của thông tin là yêu cầu tiên quyết.

Từ thực tiễn đó, công tác đấu tranh cần bảo đảm tính chính xác, khách quan, đúng pháp luật và có sức thuyết phục. Thông tin bị cho là sai cần được kiểm chứng trước khi phản hồi; kết luận về hành vi vi phạm phải dựa trên chứng cứ và được xử lý theo đúng thẩm quyền, trình tự pháp luật. Những ý kiến phê bình có căn cứ cần được tiếp nhận, xem xét và trả lời phù hợp. Cách tiếp cận này vừa nâng cao hiệu quả đấu tranh, vừa củng cố môi trường đối thoại lành mạnh và tăng cường niềm tin xã hội.

IV. NHỮNG GIẢI PHÁP TRỌNG TÂM

1. Đổi mới căn bản nội dung giáo dục theo hướng thiết thực, có chiều sâu và gắn với thực tiễn

Trước hết, cần tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu, giảng dạy và học tập chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng. Việc đổi mới không phải là giảm nhẹ nội dung lý luận, mà là làm cho lý luận trở nên dễ hiểu hơn, có sức giải thích mạnh hơn và có khả năng định hướng hành động rõ ràng hơn.

Nội dung giáo dục cần được thiết kế theo hướng kết hợp giữa kiến thức nền tảng với những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn. Bên cạnh việc làm rõ các nguyên lý cơ bản, cần tăng cường phân tích những vấn đề như phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát huy dân chủ gắn với kỷ cương, phòng, chống tham nhũng và lãng phí, bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng văn hóa công vụ, chuyển đổi số, bảo vệ dữ liệu và chủ quyền quốc gia trong môi trường số.

Đối với mỗi vấn đề, cần trả lời được ba câu hỏi: cơ sở lý luận và quan điểm của Đảng là gì; thực tiễn đang đặt ra những yêu cầu, khó khăn và mâu thuẫn nào; cán bộ, đảng viên và cơ quan, đơn vị cần thực hiện những nhiệm vụ cụ thể nào. Khi người học nhận thấy mối liên hệ trực tiếp giữa lý luận và công việc, việc học tập sẽ chuyển thành nhu cầu tự thân.

Một yêu cầu quan trọng khác là gắn giáo dục chính trị, tư tưởng với giáo dục đạo đức cách mạng, trách nhiệm công vụ và văn hóa ứng xử. Việc học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cần được thể hiện qua những chuẩn mực hành vi có thể quan sát, kiểm tra và đánh giá: nói đi đôi với làm; tôn trọng Nhân dân; thực hành tiết kiệm; chống quan liêu, hình thức; chủ động nhận trách nhiệm; giải quyết công việc đúng quy định. Những biểu hiện cụ thể ấy có sức giáo dục trực tiếp và lâu dài hơn những lời kêu gọi chung chung.

2. Đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và nâng cao chất lượng nghiên cứu chính luận

Muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng một cách vững chắc, cần xây dựng năng lực nghiên cứu lý luận tương xứng với yêu cầu phát triển của đất nước. Những biến đổi nhanh chóng của khoa học – công nghệ, kinh tế số, thị trường lao động, quan hệ quốc tế và đời sống xã hội đang đặt ra nhiều câu hỏi mới mà việc giải thích chỉ bằng những nhận định khái quát sẽ không đủ.

Các cơ quan nghiên cứu và cơ sở đào tạo nên lựa chọn vấn đề từ thực tiễn quản lý, sản xuất, đời sống và phản ánh của người dân để nghiên cứu theo phương pháp rõ ràng. Khi đưa ra nhận định, cần phân biệt số liệu, kết quả khảo sát, ý kiến chuyên gia và quan điểm của người viết; nêu rõ phạm vi, thời điểm và giới hạn của dữ liệu. Những kết luận chưa đủ căn cứ nên được trình bày như giả thuyết hoặc vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, thay vì khẳng định như sự thật đã được chứng minh.

Cùng với đó, cần tăng cường tổng kết mô hình thực tế, kể cả mô hình chưa đạt mục tiêu, để xác định điều kiện thành công, nguyên nhân hạn chế và khả năng áp dụng ở nơi khác. Nghiên cứu chính luận sẽ thuyết phục hơn khi có dẫn chứng kiểm chứng được, lập luận mạch lạc và thái độ nghiêm túc trước những ý kiến khác nhau.

3. Xây dựng thế trận thông tin chủ động, lấy thông tin chính xác và có ích làm nền tảng

Trong môi trường số, cần chuyển từ tư duy xử lý sự việc đã phát sinh sang chủ động cung cấp thông tin, giải thích chính sách và dự báo những vấn đề có khả năng trở thành điểm nóng dư luận.

Thứ nhất, các cơ quan, đơn vị cần duy trì cơ chế cung cấp thông tin kịp thời, nhất quán và dễ tiếp cận. Những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân, những chính sách mới, các vụ việc đang được dư luận quan tâm hoặc những thay đổi trong hoạt động quản lý cần có đầu mối thông tin rõ ràng.

Thứ hai, cần phát triển hệ thống nội dung số chính thống có chất lượng, được tổ chức theo chủ đề và thuận tiện cho việc tìm kiếm. Những thông tin quan trọng nên được trình bày dưới nhiều hình thức như bài viết, đồ họa thông tin, video ngắn, hỏi – đáp, tọa đàm trực tuyến và chuyên mục giải thích chính sách. Nội dung cần sử dụng ngôn ngữ rõ ràng, tránh thuật ngữ khó hiểu không cần thiết và tập trung giải đáp câu hỏi thực tế của công chúng.

Thứ ba, cần thiết lập quy trình xử lý thông tin sai lệch theo các bước: tiếp nhận và phân loại; xác minh nguồn và dữ kiện; đánh giá mức độ ảnh hưởng; lựa chọn phương án phản hồi; công bố thông tin có căn cứ; theo dõi diễn biến và cập nhật khi có dữ kiện mới. Với những nội dung có khả năng gây tác động lớn, việc phản hồi cần được phối hợp giữa cơ quan chuyên môn, đầu mối truyền thông và người có thẩm quyền, bảo đảm thống nhất về dữ kiện.

Thứ tư, cần coi trọng việc giải quyết nguyên nhân thực tế tạo ra khoảng trống thông tin. Nếu dư luận xuất phát từ một thủ tục hành chính phức tạp, việc phản hồi truyền thông phải đi kèm biện pháp cải thiện tương ứng. Thông tin chính xác chỉ phát huy đầy đủ tác dụng khi được củng cố bằng hành động thực tế.

Mức độ tin cậy của thông tin không phụ thuộc đơn thuần vào số lượng bài đăng hay tần suất truyền tải. Điều quan trọng hơn là thông tin có đúng, kịp thời, dễ kiểm chứng và được cập nhật khi có dữ kiện mới hay không.

4. Nâng cao năng lực nhận diện, phân tích và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng

Chương trình bồi dưỡng cần tập trung vào các kỹ năng thiết thực: kiểm tra nguồn tin; đối chiếu thông tin giữa nhiều nguồn độc lập; nhận biết hình ảnh, video có dấu hiệu bị chỉnh sửa; xác định thời điểm và bối cảnh của nội dung được chia sẻ; phân biệt dữ kiện với suy luận; nhận diện lỗi lập luận, ngụy biện và thao túng cảm xúc.

Khi gặp một thông tin có dấu hiệu sai lệch, cần tuân thủ nguyên tắc kiểm chứng trước khi chia sẻ. Không nên vội vàng bình luận hoặc phát tán lại nội dung chỉ để phản bác, bởi việc trích dẫn nguyên vẹn thông tin sai có thể vô tình mở rộng phạm vi lan truyền của nó. Đối với những nội dung chưa rõ nguồn gốc, cần ưu tiên tìm kiếm thông tin từ cơ quan có thẩm quyền, nguồn dữ liệu gốc hoặc các nguồn độc lập đáng tin cậy.

5. Đổi mới phương thức giáo dục theo từng nhóm đối tượng, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và công nghệ số

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cần được thiết kế phù hợp với đặc điểm nghề nghiệp, độ tuổi, trình độ, môi trường làm việc và phương thức tiếp nhận thông tin của từng nhóm đối tượng. Không nên áp dụng một hình thức truyền đạt giống nhau cho cán bộ lãnh đạo, công nhân, người lao động trong doanh nghiệp, sinh viên, thanh niên, người dân ở địa bàn nông thôn và người sử dụng mạng xã hội thường xuyên.

Chẳng hạn, sinh hoạt chuyên đề ở cơ quan có thể bắt đầu từ một tình huống công việc cụ thể; ở cơ sở giáo dục có thể kết hợp thảo luận, phân tích nguồn tin và thực hành kiểm chứng; tại địa bàn dân cư nên ưu tiên hình thức trao đổi trực tiếp, giải đáp chính sách và cung cấp tài liệu ngắn gọn, dễ tra cứu. Việc lựa chọn hình thức cần dựa trên điều kiện thực tế và phản hồi của người học.

V. LIÊN HỆ THỰC TIỄN VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Từ những phân tích trên, có thể thấy rằng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là nhiệm vụ xa rời đời sống thường nhật. Nhiệm vụ đó bắt đầu từ cách mỗi cán bộ, đảng viên nhận thức về trách nhiệm của mình, giải quyết công việc được giao, tiếp nhận thông tin và ứng xử trước những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn.

Đối với mỗi cán bộ, đảng viên, trước hết cần chủ động học tập, nghiên cứu và cập nhật kiến thức lý luận chính trị; không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực phân tích và khả năng vận dụng chủ trương, đường lối của Đảng vào thực tiễn. Việc học tập cần gắn với nhiệm vụ cụ thể, tránh học thuộc nhưng không hiểu, hiểu nhưng không vận dụng hoặc chỉ thực hiện khi có yêu cầu kiểm tra.

Thứ hai, cần thực hiện nghiêm trách nhiệm nêu gương. Mỗi cán bộ, đảng viên phải giữ gìn đạo đức, lối sống, chấp hành kỷ luật, tôn trọng Nhân dân, chủ động khắc phục hạn chế và chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Những việc làm thiết thực như giải quyết hồ sơ đúng hạn, hướng dẫn người dân đầy đủ, sử dụng ngân sách tiết kiệm, bảo vệ tài sản công và không né tránh trách nhiệm đều góp phần củng cố niềm tin đối với tổ chức và cơ quan công quyền.

Thứ ba, cần sử dụng mạng xã hội một cách tỉnh táo và có trách nhiệm. Mỗi cá nhân cần kiểm tra nguồn tin trước khi chia sẻ, không tiếp tay cho thông tin chưa được xác minh, không bình luận theo cảm xúc nhất thời và không sử dụng ngôn từ kích động, xúc phạm. Khi phát hiện nội dung sai lệch, cần lựa chọn cách phản hồi phù hợp với mức độ ảnh hưởng, năng lực chuyên môn và phù hợp quy định pháp luật. Đối với thông tin nhạy cảm hoặc có khả năng gây tác động lớn, cần ưu tiên nguồn xác minh đáng tin cậy và chuyển cơ quan có trách nhiệm xử lý khi cần thiết.

Thứ tư, cần phát huy tinh thần tự phê bình và phê bình, dũng cảm nhìn nhận những hạn chế trong tổ chức và trong chính bản thân mình. Việc thẳng thắn chỉ ra khuyết điểm, phân tích nguyên nhân và thực hiện biện pháp khắc phục là biểu hiện của tinh thần trách nhiệm, đồng thời góp phần ngăn ngừa những yếu tố có thể bị lợi dụng để gây mất niềm tin.

Thứ năm, cần chủ động tham gia lan tỏa những giá trị tích cực trong cộng đồng. Mỗi cán bộ, đảng viên có thể đóng góp bằng việc giới thiệu những mô hình hiệu quả, những sáng kiến có ích, những tấm gương tận tụy, những kết quả cải cách thiết thực và những thông tin có giá trị đối với người dân. Nội dung tích cực cần chân thực, có căn cứ và phản ánh đúng thực tế.

Từ góc độ tổ chức, mỗi cơ quan, đơn vị cần đưa nhiệm vụ giáo dục chính trị, tư tưởng vào chương trình công tác thường xuyên, gắn với quản trị nội bộ, văn hóa tổ chức và chất lượng phục vụ. Những buổi sinh hoạt chuyên đề nên xuất phát từ các vấn đề thực tế của đơn vị; các tình huống thông tin cần được phân tích bằng chứng cứ; kết quả thực hiện cần được theo dõi và đánh giá.

Đặc biệt, cần xây dựng môi trường làm việc khuyến khích trao đổi thẳng thắn, bảo đảm người lao động có thể phản ánh bất cập theo đúng quy định và được xem xét khách quan. Khi những vấn đề phát sinh được giải quyết từ sớm, nguy cơ tích tụ bức xúc, lan truyền tin đồn và hình thành nhận thức sai lệch sẽ được hạn chế. Đây là phương thức phòng ngừa có ý nghĩa lâu dài, bởi môi trường nội bộ minh bạch, có trách nhiệm sẽ tạo điều kiện để củng cố niềm tin từ bên trong.

Hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ thể hiện ở việc phản bác thông tin sai, mà còn ở chất lượng thông tin được cung cấp, cách cơ quan, tổ chức tiếp nhận phản ánh và kết quả giải quyết những vấn đề thuộc trách nhiệm của mình. Khi mỗi tổ chức hoạt động hiệu quả, mỗi cán bộ thực hiện tốt nhiệm vụ và mỗi công dân có khả năng kiểm chứng thông tin, nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ được củng cố bằng cả nhận thức, niềm tin và thực tiễn.

VI. KẾT LUẬN

Trong giai đoạn phát triển mới, tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, gắn trực tiếp với năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước, sự đồng thuận xã hội và tương lai phát triển của đất nước. Những biến đổi nhanh chóng của môi trường thông tin, sự phát triển của công nghệ số và tính phức tạp của các vấn đề kinh tế – xã hội đòi hỏi công tác này phải được đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, nội dung, phương thức tổ chức và cơ chế đánh giá.

Yêu cầu xuyên suốt là kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; đồng thời không ngừng vận dụng và phát triển sáng tạo lý luận trên cơ sở tổng kết thực tiễn, tôn trọng quy luật khách quan và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước. Kiên định phải đi đôi với đổi mới; bảo vệ phải gắn với phát triển; đấu tranh phản bác phải gắn với xây dựng; giáo dục nhận thức phải gắn với chuyển biến trong hành động.

Để thực hiện yêu cầu đó, cần tập trung đổi mới nội dung giáo dục theo hướng thiết thực, có chiều sâu; nâng cao chất lượng nghiên cứu và tổng kết thực tiễn; chủ động cung cấp thông tin chính xác; phát triển năng lực số và kỹ năng kiểm chứng thông tin; phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên; kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh phản bác với xây dựng, chỉnh đốn Đảng và giải quyết những vấn đề dân sinh; đồng thời hoàn thiện cơ chế phối hợp, kiểm tra và đánh giá hiệu quả thực chất.

Đấu tranh chống “diễn biến hòa bình”, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch cần dựa vào sự kiên quyết về lập trường và chiều sâu lý luận, bản lĩnh thực tiễn, năng lực thuyết phục và tinh thần thượng tôn pháp luật. Mọi thông tin sai lệch cần được nhận diện bằng phương pháp khoa học; mọi hành vi vi phạm cần được xử lý theo quy định; những phản ánh chính đáng cần được lắng nghe và giải quyết; những hạn chế trong thực tiễn cần được khắc phục bằng trách nhiệm và hành động cụ thể.

Nhìn từ thực tiễn, nền tảng tư tưởng của Đảng được bảo vệ vững chắc khi những giá trị lý luận được nhận thức đúng, được vận dụng sáng tạo và được chứng minh bằng hiệu quả thực tiễn; khi cán bộ, đảng viên thật sự gương mẫu, tận tụy, liêm chính; khi các cơ quan, tổ chức hoạt động minh bạch, có trách nhiệm; và khi Nhân dân được thụ hưởng những thành quả phát triển, được tôn trọng và có niềm tin vào tương lai đất nước.

Những việc làm đó góp phần nâng cao khả năng tự kiểm chứng thông tin, củng cố niềm tin bằng kết quả thực tế và tạo điều kiện để công tác giáo dục chính trị, tư tưởng đáp ứng tốt hơn yêu cầu của giai đoạn mới.