Cú hích nào cho doanh nghiệp bưu chính nội?

Đến nay, đã có 4 hãng chuyển phát bưu chính quốc tế hoạt động tại Việt Nam, là Fedex (Mỹ), TNT (Hà Lan), DHL (Đức) và mới đây là UPS của Mỹ. Trước đây, các hãng này muốn hoạt động tại Việt Nam thì phải liên doanh với doanh nghiệp bưu chính (DNBC) trong nước. Tuy nhiên, từ sau ngày 1/1/2012, DNBC nước ngoài được kinh doanh độc lập tại thị trường Việt Nam, theo cam kết của nước ta khi ra nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Việc những hãng bưu chính tên tuổi nhất toàn cầu tiếp tục mở văn phòng và chính thức thành lập DN kinh doanh tại Việt Nam cho thấy thị trường bưu chính nước ta vẫn còn nhiều hấp dẫn. Trong khi đó, các DN kinh doanh bưu chính trong nước lại đang gặp vô vàn khó khăn để duy trì mạng lưới cũng như dịnh vụ của mình. Hiện cả nước có hơn 40 DN được cấp phép dịch vụ chuyển phát bưu chính, tuy nhiên phân khúc thị trường khách hàng cao cấp chủ yếu vẫn do 4 hãng tên tuổi nêu trên chiếm lĩnh, DNBC Việt Nam khó có thể chen chân, vì chất lượng dịch vụ không đảm bảo yêu cầu của khách hàng. Ngay cả những DN lớn trong làng bưu chính như TCT Bưu chính Việt Nam, thuộc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam cũng chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong việc cung ứng dịch vụ bưu chính cao cấp cho khách hàng quốc tế tại Việt Nam. Thương hiệu chuyển phát nhanh EMS của TCT Bưu chính Việt Nam mới chỉ quen thuộc với khách hàng nội, còn khách hàng ngoại, họ vẫn ưa chuộng các thương hiệu như DHL, Fedex vốn đã quen thuộc và có tiếng tăm toàn cầu với truyền thống cung cấp dịch vụ chất lượng cao hàng trăm năm nay.

Kể từ khi chia tách hoạt động bưu chính và viễn thông, TCT Bưu chính gặp muôn vàn khó khăn. Lực lượng lao động quá đông do lịch sử để lại; năng suất lao động thấp do chưa thể đưa công nghệ tiên tiến vào hoạt động bưu chính vì lí do chi phí đầu tư cao; chất lượng dịch vụ hạn chế do trình độ người lao động được đào tạo chưa cao. Thêm nữa, giá dịch vụ bưu chính ở nước ta lại quá thấp, không đủ bù đắp chi phí do tình hình giao thông có quá nhiều bất cập, khiến DN bưu chính vốn phải sử dụng hình thức di chuyển vật lý để vận chuyển và giao hàng phải đội chi phí lên cao. Thêm vào đó, vì là DN nhà nước, nên TCT còn phải thực hiện những nghĩa vụ công ích khi cung cấp dịch vụ bưu chính dưới giá thành cho người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo…

Trong bối cảnh đó, rõ ràng việc xuất hiện thêm một đối thủ cạnh tranh nặng ký nữa của làng bưu chính quốc tế, sẽ khiến DN nội càng thêm lo ngại. Mặc dù trên lý thuyết thì DNBC nội có nhiều lợi thế cạnh tranh hơn DN ngoại, như am hiểu thị trường địa phương, có mạng lưới rộng khắp, có thể mạnh về văn hóa bản địa… và cũng có thể hợp tác với nhau để tạo nên một lực lượng vật chất mạnh để đáp ứng cạnh tranh. Nhưng trên thực tế, cho đến nay vẫn chưa có một động thái nào được đề cập về việc hợp tác, sáp nhập hay liên doanh trong các DN bưu chính nội. Một số DN bưu chính lớn như VNPost, ViettelPost có định hướng đưa dịch vụ ra nước ngoài, để có giá dịch vụ cao hơn và “né” được sức ép cạnh tranh từ 4 “ông khổng lồ”. Tuy nhiên, cho đến nay, mới chỉ có ViettelPost thành công ở thị trường Campuchia, khi đạt điểm hòa vốn đầu tư đầu tư sau 3 năm hoạt động tại trường này. Với các DN khác, cũng mới chỉ là kế hoạch trên giấy.

Theo các chuyên gia, dịch vụ bưu chính hứa hẹn nhiều chuyển biến tích cực trong tương lai. Dịch vụ này sẽ ngày càng nhằm vào những nhu cầu mang tính cá nhân nhiều hơn, và vì thế cũng sẽ có giá cao hơn. Tuy nhiên, nếu không có một cú hích mạnh cho các DN, thì cuộc cạnh tranh trên sân nhà sẽ thực sự khó khăn.

Theo VOV (số ra ngày 16/11/2012)